หอนาฬิกาหาดใหญ่โฉมใหม่ หมุดหมายแห่งกาลเวลาที่ซ่อนอยู่ในเข็มนาฬิกา

ในยุคที่ทุกคนมีสมาร์ทโฟนที่บอกเวลาได้แม่นยำระดับมิลลิวินาที คำถามสำคัญที่หลายคนสงสัยคือ ‘หอนาฬิกากลางเมืองยังจำเป็นอยู่ไหม?’

ในมุมฟังก์ชันการใช้งาน มันอาจดูเป็นสิ่งตกยุคที่ถูกแทนที่ด้วยเทคโนโลยี แต่หากมองผ่านเลนส์ของผังเมืองและสังคมวิทยา หอนาฬิกาในหาดใหญ่กลับมีบทบาทที่ลึกซึ้งยิ่งกว่านั้น เพราะนี่คือสถาปัตยกรรมที่เปลี่ยนสถานะจากเครื่องบอกเวลา มาเป็นหมุดหมายทางจิตวิญญาณที่ทำหน้าที่บันทึกความทรงจำร่วมของคนหาดใหญ่มาเกือบ 70 ปี

โฉมใหม่ที่ครอบทับหัวใจดวงเดิม

โครงการปรับปรุงภูมิทัศน์ลานจัตุรัสนครหาดใหญ่ในครั้งนี้ เป็นโครงการติดพันมาตั้งแต่สมัยนายกฯ สาคร โดยมีเป้าหมายเพื่อยกระดับพื้นที่ประวัติศาสตร์ให้สอดรับกับวิถีชีวิตใหม่ ความน่าสนใจอยู่ที่เทคนิคการก่อสร้างที่เลือกใช้และอนุรักษ์ไปพร้อมกัน คือการสร้างโครงสร้างใหม่ที่ทันสมัยมาครอบทับหอนาฬิกาเดิมเอาไว้ โดยติดตั้งระบบนาฬิกาอิเล็กทรอนิกส์ที่มีความแม่นยำสูง ปรับระดับพื้นลานให้เป็น Universal Design และไฮไลต์สำคัญคือการติดตั้งระบบไฟ LED เปลี่ยนสีได้เพื่อสร้างบรรยากาศการท่องเที่ยว แม้โครงการจะล่าช้าไปบ้างจากเหตุน้ำท่วมใหญ่ปลายปี 2568 แต่คาดว่าจะแล้วเสร็จอวดโฉมใหม่ได้ภายในต้นปี 2569 นี้แน่นอน

เจ็ดสิบปีจากนโยบายผู้นำสู่ทีวีเครื่องแรก

หากย้อนกลับไปจุดเริ่มต้น หอนาฬิกาแห่งนี้สร้างขึ้นตั้งแต่ปี 2500 เพื่อเป็นอนุสรณ์แด่หลวงพิธานอำนวยกิจและเป็นผลผลิตจากยุคสมัย จอมพล ป. พิบูลสงคราม ที่ต้องการให้คนไทยดูเวลาให้ตรงกัน ในอดีตพื้นที่ตรงนี้คือพื้นที่ทางสังคมที่แท้จริง เป็นจุดที่ชาวหาดใหญ่มารวมตัวกันดูทีวีขาวดำเครื่องเดียวของเมือง เป็นจุดขึ้นรถเมล์ทุกสายที่กระจายออกสู่อำเภอต่างๆ ไปจนถึงยุคที่มีโรงหนังพลาซ่าและตลาดโต้รุ่งที่คึกคักตลอดคืน หอนาฬิกาจึงทำหน้าที่เป็นความทรงจำร่วมที่ผูกพันคนหลายเจเนอเรชันเข้าไว้ด้วยกัน

ความคุ้มค่าเชิงยุทธศาสตร์และรสนิยม

การตั้งคำถามว่าการลงทุนปรับปรุงครั้งนี้ ‘คุ้มค่า’ หรือไม่ ต้องพิจารณาผ่านทฤษฎีมูลค่าสาธารณะ (Public Value) ของ Mark Moore ซึ่งระบุว่าโครงการรัฐต้องสร้างมากกว่าแค่ประโยชน์ใช้สอย แต่ต้องสร้างคุณค่าเชิงสัญลักษณ์เพื่อสร้างอัตลักษณ์ใหม่ให้ย่านดูทันสมัยและปลอดภัยในยามค่ำคืน

อย่างไรก็ตามความน่ากังวลที่สุดไม่ใช่เรื่องตัวเลขงบประมาณ (9,999,999 บาท) แต่คือเรื่องของรสนิยมและทิศทางของงานออกแบบมันตอบคำถาม ตามแนวคิดเรื่องทุนทางวัฒนธรรมได้หรือไม่ งานศิลปะสาธารณะต้องสื่อสารได้ว่าเมืองกำลังก้าวไปข้างหน้าโดยไม่ทิ้งรากเหง้าเดิม

หอนาฬิกาหาดใหญ่ในวันนี้ ไม่ได้มีไว้เพื่อให้เราแหงนมองว่ากี่โมงแล้ว แต่มีไว้เพื่อให้เราตระหนักรู้ว่าเราอยู่ที่ไหนและเรามาจากไหน มันคือหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่หายใจได้ ซึ่งกำลังจะถูกปลุกให้ตื่นขึ้นอีกครั้งในรูปลักษณ์ใหม่ที่ถูกใจคนหาดใหญ่หรือไม่ อันนี้คนหาดใหญ่ต้องเป็นคนตอบ

แล้วคุณมีความทรงจำอะไรเกี่ยวกับหอนาฬิกาแห่งนี้บ้าง?

อ้างอิง

– Moore, M. H. (1995). Creating Public Value: Strategic Management in Government.

– Bourdieu, P. (1984). Distinction: A Social Critique of the Judgement of Taste.

– Lynch, K. (1960). The Image of the City.

– Nora, P. (1989). Between Memory and History: Les Lieux de Mémoire.

#HatyaiConnext #CurioCity #หอนาฬิกาหาดใหญ่ #ผังเมืองหาดใหญ่ #ความทรงจำคนหาดใหญ่ #CityBranding #แลนด์มาร์คหาดใหญ่ #สงขลา