ในช่วงที่ชาวหาดใหญ่ต้องเผชิญกับความยากลำบากจากมหาอุทกภัย ท่ามกลางวิกฤตและความสูญเสีย สิ่งหนึ่งที่ปรากฏขึ้นมาเงียบๆ แต่สร้างแรงกระเพื่อมในใจใครหลายคนคือภาพของ ‘รถเมล์ไฟฟ้า (EV Bus)’ คันใหญ่ แอร์เย็น เงียบกริบ จาก ไทยสมายล์บัส ที่ลงมาวิ่งฝ่าน้ำรับส่งผู้คนฟรีในยามยาก
ภาพเหล่านี้ไม่ได้แค่สะท้อนน้ำใจของการช่วยเหลือ แต่มันกำลัง ‘สะกิดใจ’ เราว่า จริงๆ แล้วถนนหาดใหญ่ก็รองรับรถเมล์มาตรฐานได้นี่? และจริงๆ แล้ว ถ้ามีรถดีๆ วิ่ง คนหาดใหญ่ไม่มากก็น้อยก็พร้อมกระโดดขึ้นรถเมล์เหมือนกัน
คำถามสำคัญคือ… ทำไมเราต้องรอให้เกิดภัยพิบัติก่อน ถึงจะมีระบบขนส่งคุณภาพแบบนี้มาวิ่ง? และเมื่อน้ำลดลง เราจะยอมปล่อยให้รถดีๆ เหล่านี้กลับกรุงเทพฯ ไป หรือจะช่วยกันส่งเสียงเพื่อเปลี่ยนให้มันเป็น ‘มาตรฐานใหม่’ ของเมืองเรา
ลองขยับออกไปมองเพื่อนบ้านรั้วติดกันอย่างปีนัง
ถ้าย้อนกลับไปสัก 15-20 ปีก่อน ใครไปปีนังจะรู้ว่าการจราจรที่นั่นคือไม่ต่างจากเรา ภาพจำของปีนังคือ ‘Bas Mini’ (รถเมล์มินิบัส) ที่ขับเร็วชนิด Fast & Furious จอดไม่เป็นที่ แย่งผู้โดยสารกันเอง สภาพรถเก่า ควันดำ และไม่มีตารางเวลาที่แน่นอน ต้องใช้ดวงล้วนๆ ในการรอ
สภาพนั้นทำให้คนปีนัง (ที่มีกำลังซื้อ) หันไปซื้อรถขับเอง จนรถล้นเกาะ ถนนแคบๆ ในจอร์จทาวน์กลายเป็นลานจอดรถขนาดยักษ์ แต่จุดเปลี่ยนคือการหักดิบ ปฏิรูประบบสู่ ‘Rapid Penang’ รัฐเลิกสัมปทานเจ้าเล็กเจ้าน้อยที่คุมไม่ได้ แล้วเอารถบัสปรับอากาศสภาพดีเข้ามาวิ่งแทน สิ่งที่เปลี่ยนโลกของคนปีนังไม่ใช่แค่รถใหม่ แต่คือ ‘ระบบ’ มีแอปฯ บอกได้ว่ารถจะมาในอีกกี่นาที ไม่ต้องยืนรอแบบไร้ความหวัง เส้นทางถูกดีไซน์ใหม่ให้ผ่านจุดสำคัญจริง ไม่ใช่แค่วิ่งตามใจคนขับ Universal Design รถชานต่ำ คนแก่ขึ้นได้ วีลแชร์ขึ้นสะดวก
ทุกวันนี้ปีนังกลายเป็นเมืองที่นักท่องเที่ยว Backpack แบกเป้เที่ยวเองได้สบาย เศรษฐกิจย่านเมืองเก่าบูมเพราะคนเดินเท้ามากขึ้น ไม่ต้องพะวงเรื่องที่จอดรถ
ข้ามไปดูCaseStudyระดับโลกที่เมืองโทยามะประเทศญี่ปุ่น
หลายคนอาจคิดว่าญี่ปุ่นมีรถไฟดีอยู่แล้ว แต่สำหรับโทยามะ เมื่อก่อนไม่ใช่แบบนั้น ที่นี่เคยได้ฉายาว่า ‘The Kingdom of Cars’ หรืออาณาจักรแห่งรถยนต์ส่วนตัว เพราะเป็นเมืองที่มีอัตราการครอบครองรถยนต์สูงที่สุดในญี่ปุ่น
คนโทยามะเคยเสพติดการขับรถมาก ยอมขับรถไปซื้อของแค่ปากซอย ปฏิเสธการเดิน และมองว่ารถสาธารณะไม่จำเป็น ผลที่ตามมาคือเมืองขยายตัวออกไปอย่างไร้ทิศทาง ย่านใจกลางเมืองค่อยๆ ตาย (Hollowed-out) ร้านค้าเจ๊ง เพราะคนขับรถไปห้างชานเมืองหมด
ผู้บริหารเมืองโทยามะแก้เกมด้วยคอนเซปต์ ‘ขนมจีบเสียบไม้’ (Dumpling & Skewer) ‘ไม้เสียบ’ คือเส้นทางขนส่งมวลชนสายหลัก ที่วิ่งถี่ๆ ตรงเวลาเป๊ะ เชื่อมต่อจุดสำคัญ ส่วน ‘ขนมจีบ’ คือโซนที่พักอาศัยและย่านการค้าที่กระจุกตัวอยู่รอบๆ ป้ายรถ/สถานี
เขาไม่ได้บังคับให้คนเลิกขับรถ แต่เขาทำให้ ‘การไม่ขับรถมันสะดวกกว่า’ การจัดโซนนิ่งที่อยู่อาศัยใหม่ให้เกาะกลุ่มตามแนวขนส่ง ทำให้ผู้สูงอายุที่นี่คืนใบขับขี่ แล้วหันมาใช้รถสาธารณะไปหาหมอหรือไปสังสรรค์กันเองได้ โดยไม่ต้องรอลูกหลานขับรถไปส่ง ชีวิตคนแก่ที่นี่จึง Active และมีความสุขที่สุดเมืองหนึ่งในญี่ปุ่น
ย้อนกลับมาที่หาดใหญ่
ถ้า EV Bus นี้เกิดขึ้นจริง ไม่ใช่แค่รถเฉพาะกิจช่วงน้ำท่วมผลกระทบที่จะเกิดกับเมืองมันมหาศาล
1. ต่อจิ๊กซอว์ท่องเที่ยว – นักท่องเที่ยวมาเลเซีย สิงคโปร์ ที่นั่งรถไฟมาลงสถานีหาดใหญ่ ไม่ต้องยืนงงดงรถรับจ้าง หรือโดนฟันราคาเหมาจ่าย เขาสามารถกระโดดขึ้นรถเมล์เข้าเมือง เที่ยวกิมหยง ไปเซ็นทรัล ได้ด้วยราคามาตรฐาน นี่คือ Basic Infrastructure ที่เมืองท่องเที่ยวสากลต้องมี
2. ทางเลือกของคนเมือง – วลีที่ว่า ‘คนหาดใหญ่ไม่นั่งหรอก ติดสบาย ขับรถเองสะดวกกว่า’… คำถามคือ ที่ผ่านมาเรา ‘ไม่อยากนั่ง’ หรือเรา ‘ไม่มีให้นั่ง’ กันแน่? และถ้าหากระบบรถเมล์นี้เกิดขึ้นจริง ก็เหมือนที่เราจั่วหัวไว้แล้วว่า มันคือ ‘ขนส่งมวลชนทางเลือก’ มีให้เลือกย่อมดีกว่าไม่มีตัวเลือกเลย
เคสของปีนังและโทยามะ บอกเราชัดเจนว่า ‘Supply Creates Demand’ ถ้ามีรถแอร์เย็นๆ วิ่งตรงเวลา ราคา 20-30 บาท นั่งเล่นมือถือสบายๆ ไม่ต้องวนหาที่จอดรถ ไม่ต้องสุ่มเสี่ยงโดนล็อคล้อ เชื่อเถอะว่าจะมีคนกลุ่มหนึ่งพร้อมจอดรถไว้บ้าน แล้วเปลี่ยนมาใช้บริการทันที
น้ำลดแล้ว อย่าให้โอกาสในการเปลี่ยนเมืองนี้ หายไปพร้อมกับน้ำ ถึงเวลาหรือยังที่หาดใหญ่จะเลิกอ้างว่า ‘คนไม่ขึ้นหรอก’ แล้วลงมือทำ ‘ให้มันเกิดขึ้นจริง’ เสียที
Image Courtesy of PSU Broadcast
อ้างอิง
– World Bank. (2018, February 20). The development story of Toyama: Reshaping compact and livable cities. Tokyo Development Learning Center
– OECD. (2012). Compact city policies: A comparative assessment. OECD Publishing
– Prasarana Malaysia Berhad. (n.d.). Rapid Penang service overview. MyRapid. Retrieved December 22, 2025
__
#HeartYaiComeback #HugHeartYai
#CurioCity #HatyaiConnext