ถ้ามีใครถามว่า ‘DNA ของคนหาดใหญ่คืออะไร?’ คำตอบที่น่าจะตรงใจที่สุดคงไม่ใช่แค่เรื่องกินเก่งหรือพูดเร็ว แต่คือคำว่า ‘Resilience’ หรือ ‘ความล้มแล้วลุกไว’
เรามักภูมิใจเสมอว่าคนหาดใหญ่คือยอดมนุษย์น้ำไม่ไหลไฟดับเราอยู่ได้ น้ำท่วมมิดหัวเราก็ยังยิ้มได้ เศรษฐกิจซบเซาเราก็ดิ้นรนหาทางรอดกันเองจนได้… เราเติบโตมาแบบ Self-Made สร้างมาด้วยมือตัวเอง จนกลายเป็นเมืองที่รวมเหล่านักสู้ไว้มากที่สุดแห่งหนึ่ง
แต่ถ้ามองให้ลึกในมุมที่หยิกแกมหยอกสักหน่อย ต้องยอมรับความจริงว่า ความแกร่งนี้อาจไม่ได้เกิดขึ้นเพราะเราอยากลำบาก แต่มันอาจเกิดจากสภาพแวดล้อมที่บีบให้ต้องเก่ง เพราะในวันที่ ‘กลไกของเมืองอาจดูแลไม่ทั่วถึง แก้ปัญหาไม่ทันใจ หรือไม่มีคำตอบที่ชัดเจนให้ การที่เราจะรอดได้ ก็มีแต่ต้องพึ่งพาสัญชาตญาณและกำลังของตัวเอง
เราเลยเก่งเพราะเราไม่มีทางเลือกอื่น
เมืองแห่งการเรียนรู้หรือเมืองที่ช่างไม่รู้อะไรบ้างเลย
รู้หรือไม่? หาดใหญ่ของเราได้รับการรับรองจาก UNESCO ให้เป็นสมาชิกเครือข่ายระดับโลกด้านเมืองแห่งการเรียนรู้ (UNESCO Global Network of Learning Cities – GNLC) มาสักพักใหญ่แล้ว
ฟังดูเท่และดูอินเตอร์มาก แต่ในความเป็นจริง เวลาเราเดินอยู่ในเมืองนี้เรากลับรู้สึกอินกับเนื้อร้องท่อนนึ่งที่ร้องว่า ‘ช่างไม่รู้อะไรบ้างเลย’ มากกว่า
เราไม่รู้ว่า ‘ผังเมือง’ หน้าตาเป็นยังไง?
เราไม่รู้ว่า ‘งบประมาณ’ ปีนี้เอาไปลงกับอะไรบ้าง?
เราไม่รู้ว่า ‘คูคลองริมถนน 30 เมตร’ จะถูกอัปเกรดเมื่อไหร่?
เราไม่รู้ว่า ‘หาดใหญ่ใน’ มีอะไรน่าสนใจบ้าง?
การเป็นเมืองแห่งการเรียนรู้ จึงไม่ควรเป็นแค่โล่รางวัลที่แปะไว้โชว์แขกบ้านแขกเมือง แต่ต้องเป็น ‘โครงสร้างพื้นฐานทางปัญญา’ ที่ทำให้เด็กหาดใหญ่เข้าถึงข้อมูลข่าวสาร และรู้เท่าทันความเป็นไปของบ้านตัวเองได้จริงๆ
ถอดบทเรียนฟินแลนด์เลิกสอนให้เชื่องแต่สอนให้ตั้งคำถาม
ถ้าเราอยากอัปเกรดจากผู้รอดชีวิตไปเป็น Global Citizen (พลเมืองโลก) ที่สมบูรณ์แบบ เราต้องดูโมเดลการศึกษาของฟินแลนด์
ในปี 2016 ฟินแลนด์ปฏิรูปหลักสูตรครั้งใหญ่ โดยไม่ได้เน้นแค่วิชาการ แต่ใส่สิ่งที่เรียกว่า Transversal Competencies หรือสมรรถนะข้ามสายวิชาเข้าไป 7 ด้าน ซึ่งด้านที่ 7 น่าสนใจมาก คือ Participation, influence and building a sustainable future คือการมีส่วนร่วม การสร้างอิทธิพล และการสร้างอนาคตที่ยั่งยืน)
งานวิจัยจาก OECD ยืนยันว่า เด็กที่ผ่านหลักสูตรนี้ ไม่ได้แค่สอบเก่ง แต่มี High Life Satisfaction ความพึงพอใจในชีวิตสูงเพราะเขารู้สึกว่าตัวเอง ‘มีค่า’ และ ‘มีเสียง’
เขาไม่ได้สอนหน้าที่พลเมืองแบบท่องจำว่าเด็กดีต้องเชื่อฟังผู้ใหญ่” แต่เขาสอนให้เด็กตั้งคำถามว่า ทำไมกฎข้อนี้ถึงไม่แฟร์? ภาษีเราถูกใช้คุ้มค่าไหม? และฉันจะเปลี่ยนแปลงชุมชนของฉันได้อย่างไร?
วันเด็กปี2026สร้างเด็กหาดใหญ่ให้เป็นChangeMaker
กลับมาที่บ้านเรา ในเมื่อเด็กหาดใหญ่มีต้นทุนคือ ‘ความอึด’ เป็นพื้นฐานที่แข็งแรงอยู่แล้ว สิ่งที่เราต้องเติมให้เขา ไม่ใช่ความอดทนที่มากขึ้น (เพราะทนมาเยอะแล้ว) แต่คือ Critical Thinking หรือการคิดเชิงวิพากษ์ ถึงเวลาที่ของขวัญวันเด็กของเมืองนี้ที่จะได้แกะกล่องของขวัญเป็น ‘พื้นที่เรียนรู้จริง’ เพื่อให้พวกเขาได้เข้าใจกลไกของเมือง
– เปลี่ยนจากการสอนให้ ‘หนีน้ำท่วมเก่ง’ เป็นสอนให้ ‘รู้ทันต้นตอปัญหา’ เพื่อที่โตไปเขาจะได้ไม่มองว่าน้ำท่วมเป็นเรื่อง ‘เวรกรรม’ หรือ ‘ภัยธรรมชาติ’ ที่ต้องก้มหน้ารับสภาพ แต่เข้าใจว่าเป็นเรื่องของ ‘การบริหารจัดการ’ ที่เขาช่วยตรวจสอบและแก้ไขได้
– เปลี่ยนจากการสอนให้ ‘ก้มหน้าทำมาหากิน’ เป็นสอนให้ ‘เงยหน้ามองหาคุณภาพชีวิต’ เพื่อที่เขาจะได้รู้ว่า ถนนที่เรียบ ฟุตบาทที่เดินได้ และความปลอดภัยในชีวิต คือ ‘สวัสดิการขั้นพื้นฐาน’ ที่เขาควรได้รับจากการเสียภาษี ไม่ใช่ต้องดิ้นรนสร้างเองทุกอย่าง
เพื่อให้คำว่า ‘เด็กหาดใหญ่’ ในเจเนอเรชันต่อไป ไม่ใช่แค่สัญลักษณ์ของความทรหดที่ต้องเอาตัวรอดในระบบที่บกพร่อง… แต่เป็นยี่ห้อของ ‘พลเมืองคุณภาพ’ ที่ฉลาดรู้ ทันโลก และพร้อมจะลุกขึ้นมาช่วยกันซ่อมแซมและจัดบ้านเมืองให้น่าอยู่ โดยไม่ต้องรอพึ่งพาปาฏิหาริย์จากใครอีกต่อไป
สุขสันต์วันเด็กแห่งชาติ 2569
อ้างอิง
– UNESCO Institute for Lifelong Learning. (2022). UNESCO Global Network of Learning Cities: Members.
– Finnish National Agency for Education. (2016). National Core Curriculum for Basic Education 2014: Transversal Competencies.
– OECD. (2019). PISA 2018 Results (Volume III): What School Life Means for Students’ Lives.
__
#HeartYaiComeback #HugHeartYai
#CurioCity #HatyaiConnext #หาดใหญ่
#GlobalCitizen #UNESCOLearningCity #วันเด็ก2569