แค่ฝนเทวันเดียวน้ำก็ผุด ภาพจำเมืองหาดใหญ่กับคำถามใหญ่ว่าปลายปีนี้เราพร้อมแค่ไหน
มวลน้ำที่เอ่อล้นขึ้นมาจากท่อระบายน้ำและเข้าท่วมขังพื้นผิวการจราจรหลายจุดในตัวเมืองหาดใหญ่หลังฝนตกหนักเพียงไม่กี่ชั่วโมง สร้างความกังวลใจให้กับผู้คนในพื้นที่อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ภาพระดับน้ำที่ค่อยๆ ไต่ระดับสูงขึ้นชวนให้นึกถึงฝันร้ายจากเหตุการณ์อุทกภัยครั้งใหญ่ในอดีต อาการตื่นตัวและตั้งคำถามถึงความปลอดภัยสะท้อนให้เห็นถึงร่องรอยความรู้สึกที่ยังคงฝังลึกอยู่ในความทรงจำร่วมของผู้คน
บาดแผลทางใจของพลเมือง
ปรากฏการณ์ที่ผู้คนเกิดความวิตกกังวลทันทีเมื่อเห็นฝนตกหนักเชื่อมโยงกับแนวคิดความบอบช้ำทางจิตใจร่วมกันของสังคม (Collective Trauma) ประสบการณ์จากการสูญเสียทรัพย์สินและวิถีชีวิตจากภัยพิบัติซ้ำซากทำให้พลเมืองเกิดภาวะระแวดระวังภัยขั้นสูง
อาการตื่นกลัวนี้ไม่ใช่เรื่องของการคิดไปเองหรือตื่นตูมเกินเหตุ สิ่งนี้คือกลไกการเอาตัวรอดตามธรรมชาติเมื่อสภาพแวดล้อมส่งสัญญาณอันตรายคล้ายคลึงกับเหตุการณ์ที่เคยเผชิญ
บททดสอบก่อนถึงฤดูมรสุม
ปริมาณฝนที่ตกลงมาอย่างหนักเปรียบเสมือนการทดสอบระบบโครงสร้างพื้นฐานของเมือง การระบายน้ำที่ล่าช้าจนเกิดน้ำผุดตามถนนสายหลักตั้งคำถามตัวโตไปถึงช่วงปลายปีซึ่งเป็นฤดูมรสุมของภาคใต้ตอนล่าง
หากโครงข่ายท่อระบายน้ำ คูคลอง และพื้นที่รับน้ำยังไม่ได้รับการจัดการสิ่งกีดขวางหรือลอกเลนอย่างเต็มศักยภาพ ความเสี่ยงที่มวลน้ำจะรอการระบายย่อมเพิ่มสูงขึ้น
แนวคิดการสร้างเมืองที่ยืดหยุ่นและพร้อมรับมือ (Urban Resilience) ชี้ให้เห็นว่าเมืองที่แข็งแกร่งต้องมีความสามารถในการรองรับแรงกระแทกจากความแปรปรวนของสภาพอากาศและฟื้นคืนสภาพได้อย่างรวดเร็ว
ทางออกที่ต้องวางแผนร่วมกัน
การตั้งคำถามถึงศักยภาพการรับมือของเมืองไม่ใช่การมุ่งเป้าโจมตีหน่วยงานใด สิ่งนี้คือการสะท้อนเสียงของพลเมืองเพื่อส่งสัญญาณให้เกิดการทบทวนแผนเตรียมความพร้อมเชิงรุก การบูรณาการข้อมูลจุดเสี่ยง การสำรวจเส้นทางระบายน้ำล่วงหน้า รวมถึงการออกแบบระบบแจ้งเตือนภัยที่เข้าถึงง่ายและแม่นยำคือฟันเฟืองสำคัญที่ต้องขับเคลื่อนไปพร้อมกัน
การเตรียมโครงสร้างพื้นฐานให้พร้อมรับมือก่อนช่วงเวลาวิกฤตจะมาเยือนจึงเป็นวาระสำคัญที่ต้องลงมือทำตั้งแต่วันนี้ เพื่อคืนความรู้สึกปลอดภัยและสร้างความอุ่นใจให้กับทุกคนที่อาศัยอยู่ในเมือง
อ้างอิง
– Erikson K (1976) Everything In Its Path: Destruction of Community in the Buffalo Creek Flood
– Meerow S (2016) Defining Urban Resilience: A Review
– กรมอุตุนิยมวิทยา (2569) รายงานสภาพอากาศและปริมาณน้ำฝนสะสมพื้นที่ภาคใต้
