จังหวะการจราจรบนท้องถนนของหาดใหญ่มีความเป็นเอกลักษณ์ด้วยขบวนรถจักรยานยนต์ที่ขับขี่อย่างช่ำชองและรวดเร็ว ภาพที่ปรากฏแก่สายตาจนกลายเป็นเรื่องปกติคือศีรษะที่ไร้เครื่องป้องกันของผู้ขับขี่จำนวนมาก
ปรากฏการณ์การไม่ใส่หมวกกันน็อคสะท้อนลึกไปมากกว่าเรื่องของความประมาท มันคือวัฒนธรรมความปลอดภัยที่ถูกหล่อหลอมด้วยความคุ้นชินมาอย่างยาวนาน การเดินทางระยะสั้นหรือการซอกแซกตามซอยกลายเป็นพื้นที่ยกเว้นทางความรู้สึก ภายใต้ลมที่ปะทะใบหน้ามีกลไกทางจิตวิทยาที่ทำงานอย่างเงียบเชียบ ส่งผลให้เรามองข้ามความเสี่ยงที่อยู่ตรงหน้าไปอย่างสิ้นเชิง
กับดักของความคุ้นเคย
มนุษย์มีชุดความคิดที่เรียกว่าอคติที่มองโลกในแง่ดีเกินจริง สมองมีกลไกสั่งการให้เราประเมินความเสี่ยงต่ำกว่าความเป็นจริงโดยเฉพาะในสถานการณ์ที่คุ้นเคย การขับขี่ในเส้นทางประจำอย่างตลาดกิมหยงหรือย่านเขต 8 ทุกวัน กระตุ้นให้สมองลดระดับการตระหนักรู้ภัยอันตรายลง ความคิดที่ว่า ‘ไปแค่หน้าปากซอย’ หรือ ‘เส้นนี้ขับมาเป็นสิบปีไม่มีปัญหา’ คือผลลัพธ์ของกระบวนการนี้ที่ทำให้ความกลัวหายไป เหลือเพียงความมั่นใจที่ตั้งอยู่บนฐานของความน่าจะเป็นที่เข้าข้างตัวเอง
ภาพลวงตาว่าเอาอยู่
ชาวหาดใหญ่จำนวนมากเติบโตมาพร้อมกับการขี่รถจักรยานยนต์ จึงมีความมั่นใจในทักษะการควบคุมรถสูงเป็นพิเศษ เรามักเชื่อว่าอุบัติเหตุเกิดจากความผิดพลาดของผู้อื่นหรือปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้ ขณะที่เชื่อมั่นว่าฝีมือตนเองสามารถ ‘เอาอยู่’ ในทุกจังหวะ ความเชี่ยวชาญในการซอกแซกหรือการเบรกกะทันหันถูกนำมาใช้เป็นเกราะป้องกันทางจิตใจ จนลืมไปว่าปัจจัยภายนอกอย่างถนนลื่นหรือคู่กรณีที่ฝ่าไฟแดง เป็นสิ่งที่ทักษะดีแค่ไหนก็อาจไม่สามารถต้านทานความรุนแรงได้
เมื่ออันตรายคือความปกติ
สภาพแวดล้อมบนถนนก็มีผลต่อพฤติกรรมเช่นกัน เมื่อมองไปบนถนนแล้วพบว่าคนส่วนใหญ่รอบตัวไม่ใส่หมวกกันน็อค สมองจะตีความทันทีว่าพฤติกรรมนี้ ‘ยอมรับได้’ และ ‘ปลอดภัย’ การเลือกสวมหมวกกันน็อคในระยะทางสั้นๆ อาจกลายเป็นเรื่องแปลกแยกหรือถูกมองว่า ‘เป็นทางการเกินไป’ ในสายตาคนรอบข้าง แรงกดดันทางสังคมที่มองไม่เห็นมีอิทธิพลในการกำหนดพฤติกรรมหมู่มากกว่าบทลงโทษทางกฎหมายจราจร
ความมั่นใจเหล่านี้คือเกราะกำบังที่เปราะบางที่สุด เพราะอุบัติเหตุไม่เคยเลือกว่าเหยื่อขับรถเก่งเพียงใดหรือกำลังเดินทางไปใกล้ไกลเพียงไหน การรู้เท่าทันกลไกของสมองอาจเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของการเลือกหยิบหมวกมาใส่ ก่อนที่ความโชคดีที่เคยมีจะหมดลงไปตามกาลเวลา
อ้างอิง
– Sharot, T. (2011). The Optimism Bias.
– Vaughan, D. (1996). The Challenger Launch Decision.
#HatyaiConnext #CurioCity #HatyaiAnalysis
#จราจรหาดใหญ่ #หมวกกันน็อค #ความปลอดภัยบนท้องถนน #จิตวิทยาสังคม #อุบัติเหตุ #หาดใหญ่ #สงขลา