หลังผ่านพ้นวิกฤตน้ำท่วมใหญ่ สัญญาณต่างๆ เริ่มดีขึ้นไปตามสภาพการณ์ หากเรามองด้วยตาเปล่าใจกลางเมือง ไฟถนนเริ่มติด ร้านค้าเริ่มเปิด ก็อาจเป็นดัชนีชี้วัดแบบจับต้องได้ว่าหาดใหญ่เริ่มกลับมาปกติแล้ว แต่ข้อมูลจากอวกาศกำลังบอกความจริงอีกด้านที่เรามองไม่เห็น
GISTDA ได้เปิดเผยข้อมูล ‘Nighttime Light Recovery’ หรืออัตราการฟื้นตัวของแสงไฟยามค่ำคืน โดยใช้ข้อมูลจากดาวเทียม NASA Black Marble มาเป็นเครื่องวัด ‘ชีพจรของเมือง’
ตัวเลขภาพรวมการฟื้นตัวที่ 92.9% อาจดูสวยหรูเหมือนเมืองเกือบหายป่วย 100% แต่เมื่อนำข้อมูลมากางลงบนแผนที่ เรากลับพบ ‘อาการแทรกซ้อน’ ที่น่ากังวลเปรียบเสมือนร่างกายที่ระบบไหลเวียนเลือดทำงานไม่เท่ากัน
ปรากฏการณ์สีฟ้าหัวใจที่เต้นเร็วเกินปกติ
สังเกตพื้นที่ใจกลางเมือง (Downtown) และฝั่งตะวันออกที่เป็น ‘สีฟ้า’ นี่คือโซนที่ไฟสว่างกว่าช่วงก่อนน้ำท่วมด้วยซ้ำ
มันสะท้อนถึงการ ‘เร่งเครื่อง’ ของย่านเศรษฐกิจ ห้างสรรพสินค้า โรงแรม และถนนสายหลัก ที่ระดมทุนระดมคนมาซ่อมแซมและเปิดไฟให้สว่างไสวที่สุด เพื่อดึงดูดผู้คนและเม็ดเงินกลับมาให้เร็วที่สุดในช่วงไฮซีซั่น เปรียบเหมือนหัวใจที่สูบฉีดเลือดอย่างรุนแรงด้วยอะดรีนาลีนเพื่อให้ร่างกายรอดตาย
อาการชาที่ปลายประสาทโซนสีส้ม
แต่เมื่อตัดภาพไปที่พื้นที่ ‘ทิศเหนือและทิศตะวันตก’ ของหาดใหญ่ (โซนควนลัง/คลองแห/บางส่วนของหาดใหญ่ใน) แผนที่กลับแสดงผลเป็น ‘สีส้มถึงแดง’
พื้นที่เหล่านี้มีค่าการฟื้นตัวต่ำสุดเพียง 55.2% ซึ่งหมายความว่ามันยัง ‘มืดกว่าปกติ’ เกือบครึ่งหนึ่ง ความมืดนี้ไม่ได้แปลว่าแค่ไฟหลวงเสีย แต่มันหมายถึง ‘กิจกรรมทางเศรษฐกิจที่หายไป’ ร้านชำที่ยังปิดตาย ตลาดชุมชนที่ยังวาย หรือบ้านเรือนที่ยังไม่มีเงินซ่อมแซมระบบไฟ
เมืองจะวิ่งได้อย่างไรถ้าขาไม่มีแรง
ข้อมูลชุดนี้ชี้ให้เห็น ‘ความเหลื่อมล้ำในการดีดตัวกลับ’ (Resilience Gap) อย่างชัดเจน ร่างกายที่หัวใจ (ย่านธุรกิจ) เต้นแรง แต่แขนขา (ย่านที่อยู่อาศัย/SMEs ชานเมือง) ยังขยับไม่ได้ ย่อมไม่สามารถลุกขึ้นวิ่งไปข้างหน้าได้อย่างมั่นคง หากเราปล่อยให้สถานการณ์เป็นแบบนี้ต่อไป เศรษฐกิจหาดใหญ่จะโตแค่กระจุกเดียว แต่ฐานรากจะค่อยๆ ตายลง
โจทย์ใหญ่ของผู้บริหารเมืองและหน่วยงานเยียวยาตอนนี้คือเลิกมองแค่ค่าเฉลี่ยสวยหรูที่ 92.9% แต่ต้องโฟกัสทรัพยากรไปที่ ‘พื้นที่สีส้ม’ เหล่านั้น ทำอย่างไรให้เส้นเลือดฝอยกลับมาทำงาน เพื่อให้แสงไฟแห่งความหวังของหาดใหญ่ สว่าง ‘ทั่วทั้งเมือง’ อย่างแท้จริง ไม่ใช่สว่างแค่กลางเมืองแต่รอบนอกมืดมิด
อ้างอิง
– GISTDA สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (เมื่อวันที่ 2 มกราคม เวลา 17.00 น.) ภาพถ่ายจาก NASA Black Marble
__
#HeartYaiComeback #HugHeartYai
#HatyaiConnext #GISTDA #หาดใหญ่
#ชีพจรเมือง #ความเหลื่อมล้ำ