เมื่อเมืองต้องเผชิญวิกฤต ทำไมการรู้เท่าทันสื่อ จึงเป็นทักษะเอาตัวรอดแห่งยุคโลกรวน
โลกปัจจุบันไม่ได้เผชิญเพียงแค่วิกฤตจากการเปลี่ยนแปลงทางสภาพภูมิอากาศหรือภัยพิบัติทางธรรมชาติที่ถี่และรุนแรงขึ้นเท่านั้น แต่ยังรวมถึงวิกฤตข้อมูลข่าวสารที่มาพร้อมกับสถานการณ์ฉุกเฉิน การเอาตัวรอดในยุคโลกรวนจึงไม่ได้พึ่งพาแค่โครงสร้างพื้นฐานทางกายภาพของเมือง แต่ต้องอาศัยทักษะในการทำความเข้าใจประเภทของภัยพิบัติและรู้เท่าทันวิธีการลดผลกระทบ หากขาดทักษะนี้ ภาวะที่มีข้อมูลข่าวสารล้นเกินอาจนำไปสู่ความตื่นตระหนกและการตัดสินใจที่ผิดพลาดในยามวิกฤตได้
ข้อมูลบิดเบือนในภาวะฉุกเฉิน
ในยามเกิดภัยพิบัติ ข้อมูลข่าวสารมักหลั่งไหลมาอย่างรวดเร็วผ่านแอปพลิเคชันสนทนาและแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย ซึ่งแม้จะช่วยกระจายข่าวหรือส่งสัญญาณเตือนภัยได้กว้างขวาง แต่ก็มีความเสี่ยงสูงมากที่จะเกิดข่าวลือและข้อมูลที่ผิดพลาด ความสับสนของข้อมูลในภาวะวิกฤตสามารถนำไปสู่ทฤษฎีสมคบคิดและความไม่ไว้วางใจในสถาบันต่าง ๆ ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อความปลอดภัย
การฝึกฝนให้พลเมืองมีวิจารณญาณในการคัดกรองข้อมูลข่าวสารจึงมีความสำคัญเทียบเท่ากับการเตรียมอุปกรณ์ยังชีพ
การสื่อสารแบบสองทางและการสร้างเครือข่ายชุมชน
การรับมือกับวิกฤตอย่างมีประสิทธิภาพไม่อาจพึ่งพาการสั่งการแจ้งเตือนจากบนลงล่างของภาครัฐเพียงอย่างเดียว หากแต่ควรเป็นรูปแบบการสื่อสารแบบสองทางที่เปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมนั้น ช่วยเพิ่มความไว้วางใจและการเตรียมความพร้อมให้กับชุมชนได้ดีกว่ามาก นอกจากนี้ ชุมชนท้องถิ่นยังมีบทบาทสำคัญในการร่วมตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลที่สะท้อนถึงผลประโยชน์และความต้องการที่แท้จริงของคนในพื้นที่
การสร้างพื้นที่และเครือข่ายความร่วมมือในระดับรากหญ้าจึงเป็นรากฐานที่ทำให้เมืองเกิดความยืดหยุ่น
พลังคนรุ่นใหม่กับการออกแบบพื้นที่สื่อสาร
เยาวชนคือกลุ่มคนที่เติบโตมาพร้อมกับเทคโนโลยีและมักบริโภคข่าวสารผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัลเป็นหลัก การเปิดโอกาสให้คนรุ่นใหม่เข้ามามีบทบาทในการออกแบบโครงสร้างการสื่อสารของเมือง จะช่วยสร้างนวัตกรรมใหม่ ๆ ในการส่งต่อข้อมูล เมื่อผนวกพลังของคนรุ่นใหม่เข้ากับการสร้างพื้นที่สาธารณะเพื่อเรียนรู้ วิเคราะห์สื่อ และฟื้นฟูจิตใจ จะทำให้เกิดพลเมืองที่ตื่นรู้และพร้อมเป็นฟันเฟืองสำคัญในการขับเคลื่อนเมืองให้ก้าวผ่านทุกวิกฤตไปได้
เพื่อตอบสนองต่อความท้าทายเหล่านี้ การสร้างภูมิคุ้มกันทางข้อมูลข่าวสารจึงเป็นวาระเร่งด่วนของเมือง
นี่จึงเป็นเหตุผลที่งาน ‘MIDL Week 2026 สัปดาห์การเรียนรู้เท่าทันสื่อ สารสนเทศและดิจิทัล’ กลับมาจัดอย่างยิ่งใหญ่อีกครั้งในรอบ 2 ปี และพิเศษสุดด้วยการยกทัพมาจัดที่เมืองหาดใหญ่ในวันที่ 24-25 ตุลาคม 2569 นี้ ภายใต้แนวคิด ‘พลเมืองสื่อสารในภาวะวิกฤต’ ด้วยความร่วมมือจาก สถาบันสื่อเด็กและเยาวชน (สสย.), เทศบาลนครหาดใหญ่, รายการฟังเสียงประเทศไทย Thai PBS, สสส. และเครือข่ายมิตรสหายกว่า 40 องค์กร ที่จะมาชวนทุกคนตั้งคำถามและหาทางออกร่วมกันว่า ท่ามกลางสารพันปัญหาที่ถาโถม เราในฐานะพลเมืองจะรับมือและสื่อสารอย่างไรให้รอดพ้นวิกฤตไปได้อย่างปลอดภัย
เตรียมพบกับ 32 กิจกรรมที่อัดแน่นใน 6 พื้นที่สำคัญทั่วเมืองหาดใหญ่ ไม่ว่าจะเป็นเวทีเสวนาเตรียมพร้อมซ้อมรับมือวิกฤตที่ ลีการ์เดนท์ พลาซ่า, ลานเล่นอิสระฮีลใจเด็กที่ สมาคมฮากกา, กิจกรรมอ่าน-เขียนฟื้นใจเมืองที่ ร้านเพลินอักษร, นิทรรศการภาพยนตร์สั้นสื่อสารสันติภาพที่ ร้าน Lorem Ipsum, เวิร์คชอปเท่าทันสื่อที่ ศูนย์ไอซีที ไปจนถึงไฮไลต์สำคัญอย่าง Youth Forum HACK HATYAI 2026 ที่ โรงแรม บี.พี.แกรนด์ ทาวเวอร์ ซึ่งเปิดพื้นที่ให้เยาวชนร่วมปฏิบัติการแฮ็คเมืองเพื่อระดมไอเดียอย่างเข้มข้น มาร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนสังคมไทยให้รู้เท่าทันสื่อไปด้วยกัน ติดตามรายละเอียดของงานได้ที่เฟซบุ๊กเพจ สถาบันสื่อเด็กและเยาวชน Child and Youth Media Institute
