พันช์คุงคอหงส์ ลิงญี่ปุ่นกอดตุ๊กตา ลิงหาดใหญ่ปล้นของกิน ชะตากรรมคนที่ต้องยอมจำนนให้แก๊งจ๋อ

พันช์คุงคอหงส์ ลิงญี่ปุ่นกอดตุ๊กตา ลิงหาดใหญ่ปล้นของกิน ชะตากรรมคนที่ต้องยอมจำนนให้แก๊งจ๋อ . กระแสข่าวพันช์คุง (Punch-kun) ลูกลิงหิมะญี่ปุ่นแห่งสวนสัตว์อิชิกาวะที่กอดตุ๊กตาอุรังอุตังแทนแม่ กำลังสร้างไวรัลกระแสความหลงใหลและเรียกน้ำตาจากชาวเน็ตทั่วโลก ภาพความน่าเอ็นดูของลูกลิงตัวน้อยกับตุ๊กตาดึงดูดความสนใจจากสังคมอย่างล้นหลาม . ปรากฏการณ์นี้ชวนให้เรากลับมาสำรวจเพื่อนร่วมเมืองสายพันธุ์ใกล้เคียงกันในพื้นที่หาดใหญ่ ฝูงลิงแสมบริเวณเขาคอหงส์และป่าหลังมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) คือภาพสะท้อนของความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสัตว์ป่าเขตเมืองที่มีบริบทแตกต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง . #จิตวิทยาความน่าเอ็นดูกับโลกความจริง การที่เราเอาใจช่วยพันช์คุงหรือมองว่าพฤติกรรมกอดตุ๊กตาของมันช่างน่าสงสาร สามารถอธิบายได้ด้วยแนวคิด Anthropomorphism คือการให้ลักษณะความเป็นมนุษย์แก่สิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ มนุษย์มีแนวโน้มที่จะตีความพฤติกรรมสัตว์ผ่านกรอบอารมณ์ของตนเอง กลไกทางจิตวิทยานี้ช่วยกระตุ้นความเมตตาและเอาใจช่วย ทว่าในโลกของความเป็นจริง สัญชาตญาณสัตว์ป่าและระบบอุปถัมภ์ในฝูงลิงมีความซับซ้อนและรุนแรงตามธรรมชาติ การมองสัตว์ป่าผ่านฟิลเตอร์ความน่าสงสารแบบละครดราม่าเพียงอย่างเดียว อาจทำให้เราละเลยการทำความเข้าใจพฤติกรรมเชิงนิเวศวิทยาที่แท้จริงของพวกมัน . #ความขัดแย้งบนพื้นที่ทับซ้อน ในขณะที่พันช์คุงได้รับความรักจากผู้คนมากมาย แต่สำหรับหาดใหญ่ ฝูงลิงหลังมอและเขาคอหงส์ไม่ได้อยู่ในสถานะเซเลบที่น่าเอ็นดู พวกมันคือตัวแสดงหลักในสภาวะความขัดแย้งระหว่างมนุษย์และสัตว์ป่า การขยายตัวของเมืองรุกล้ำเข้าไปในแนวป่า ผนวกกับพฤติกรรมการให้อาหารด้วยความสงสารของคนในพื้นที่ ปัจจัยเหล่านี้ได้เปลี่ยนแปลงพฤติกรรมตามธรรมชาติของลิงแสม . ฝูงลิงเรียนรู้ที่จะพึ่งพามนุษย์แทนการหาอาหารในป่า นำไปสู่การบุกรุกหอพัก การรื้อค้นขยะ การแย่งชิงสิ่งของ และสร้างความเดือดร้อนให้แก่ชุมชนรอบข้าง การพยายามอยู่ร่วมกันบนพื้นที่ทับซ้อนนี้จึงเต็มไปด้วยความตึงเครียด . #โภชนาการวิปริตและสัญชาตญาณที่สูญหาย ภาพของพันช์คุงที่ได้รับการดูแลโภชนาการอย่างเหมาะสมในสวนสัตว์ ช่างสวนทางกับการปรับตัวของสัตว์ป่าเข้าสู่สังคมเมืองของลิงหาดใหญ่ การเข้าถึงขยะและเศษอาหารของมนุษย์ได้ง่ายทำให้พวกมันละทิ้งพฤติกรรมการหาผลไม้หรือแมลงในป่า อาหารที่มีน้ำตาลและไขมันสูงไม่เพียงทำให้ประชากรลิงเสี่ยงต่อโรคอ้วนและสุขภาพเสื่อมโทรม พลังงานส่วนเกินยังส่งผลโดยตรงต่อระดับความก้าวร้าว เมื่อสัญชาตญาณการเอาชีวิตรอดถูกบิดเบือนด้วย 'อาหารขยะ' และการสปอยล์จากมนุษย์ ฝูงลิงจึงพร้อมที่จะจู่โจมและแย่งชิงของกินจากมือผู้คนโดยปราศจากความหวาดกลัว . #สถาปัตยกรรมป้องกันภัยในพื้นที่รอยต่อ วิกฤตนี้ยังส่งผลกระทบอย่างหนักต่อวิถีชีวิตและการออกแบบที่อยู่อาศัย โดยเฉพาะที่พักอาจารย์ หอนักศึกษาหลังมอและชาวบ้านแถวคอหงส์ที่ต้องประยุกต์ใช้แนวคิด การออกแบบพื้นที่ป้องกันภัยมาใช้รับมือกับสัตว์ป่า การต้องคอยปิดหน้าต่างหอพักตลอดเวลาแม้ในวันที่อากาศร้อนอบอ้าว การติดตะแกรงเหล็กดัดที่แน่นหนา หรือแม้แต่การต้องเดินระแวดระวังตัวขณะถือถุงอาหาร สภาพแวดล้อมที่บังคับให้คนต้องอยู่ในโหมดป้องกันตัวตลอดเวลาสะท้อนให้เห็นถึงความล้มเหลวในการจัดสรรพื้นที่เมือง คุณภาพชีวิตของผู้คนกำลังถูกลดทอนลงจากการปล่อยปละละเลยปัญหาในโซนรอยต่อระหว่างเมืองกับป่า . #ฟื้นฟูแหล่งอาหารด้วยผลไม้ริมทาง ท่ามกลางวิกฤตความขัดแย้งนี้ การแก้ปัญหาที่ต้นเหตุเคยถูกจุดประกายขึ้นแล้วในพื้นที่เมื่อในอดีต ย้อนกลับไปปี 2563 เจ้าหน้าที่ทหารสถานีโทรคมนาคมทหารสื่อสาร เขาคอหงส์ ได้ร่วมกับกลุ่มจิตอาสาเดินป่าปลูกต้นไม้หาดใหญ่ในชื่อโครงการ "ผลไม้ริมทาง" กิจกรรมชวนเดินป่าระยะทางไปกลับ 7 กิโลเมตร บนยอดเขาคอหงส์ โดยเริ่มจากสถานีโทรคมนาคมทหารสื่อสารไปจนถึงช่อง 5 (สวนสาธารณะ) เพื่อร่วมกันปลูกไม้ดอกไม้ผลคนละ 1 ต้นตลอดเส้นทาง . แนวคิดการเพิ่มแหล่งอาหารตามธรรมชาติ หรือ Habitat Restoration การฟื้นฟูถิ่นอาศัยคือกุญแจสำคัญที่จะดึงฝูงลิงให้กลับคืนสู่ผืนป่า หากบนเขามีผลไม้ที่เพียงพอต่อการดำรงชีพ สัญชาตญาณการหาอาหารของพวกมันจะถูกฟื้นฟู การลงมาแย่งชิงถุงแกงหรือรอคอยอาหารขยะจากมนุษย์ก็จะลดลงตามไปด้วย โครงการลักษณะนี้จึงไม่ใช่แค่การปลูกต้นไม้ธรรมดา นับว่าเป็นการสร้างความมั่นคงทางอาหารให้กับสัตว์ป่า เพื่อคืนพื้นที่ปลอดภัยให้เมือง . #การจัดการนิเวศวิทยาเมือง การแก้ปัญหาลิงเขตเมืองไม่สามารถหยุดอยู่เพียงการตามไล่ต้อนหรือให้อาหารด้วยความเมตตา เมืองจำเป็นต้องนำแนวคิดการจัดการสัตว์ป่าในเมืองมาปรับใช้อย่างจริงจัง การสร้างแนวกันชนระหว่างป่ากับชุมชน การจัดการระบบขยะในพื้นที่รอยต่อให้มิดชิด การรื้อฟื้นโครงการปลูกแหล่งอาหารบนเขา และที่สำคัญคือการรณรงค์งดให้อาหารสัตว์ป่าอย่างเด็ดขาด สิ่งเหล่านี้คือนโยบายสาธารณะที่ต้องอาศัยความร่วมมือจากพลเมืองและองค์กรส่วนท้องถิ่น การจัดระเบียบความสัมพันธ์ระหว่างคนและสัตว์ป่าคือบททดสอบสำคัญในการสร้างสมดุลทางนิเวศวิทยาของเมืองหาดใหญ่ที่เข้าถึงธรรมชาติได้ง่ายๆ แค่เอื้อมมือ . อ้างอิง - Epley N et al (2007) On seeing human a three-factor theory of anthropomorphism - Francis R A & Chadwick M A (2012) Urban Ecosystems Understanding the Human Environment - Luniak M (2004) Synurbanization adaptation of animal wildlife to urban development - Newman O (1972) Defensible Space Crime Prevention Through Urban Design - Soulsbury V N & White P C (2015) Human-wildlife interactions in urban areas __ #HatyaiConnext #Curiocity #พันช์คุง #ลิงเขาคอหงส์ #ลิงหลังมอ #สัตว์ป่าในเมือง #หาดใหญ่hatyaiconnext

กระแสข่าวพันช์คุง (Punch-kun) ลูกลิงหิมะญี่ปุ่นแห่งสวนสัตว์อิชิกาวะที่กอดตุ๊กตาอุรังอุตังแทนแม่ กำลังสร้างไวรัลกระแสความหลงใหลและเรียกน้ำตาจากชาวเน็ตทั่วโลก ภาพความน่าเอ็นดูของลูกลิงตัวน้อยกับตุ๊กตาดึงดูดความสนใจจากสังคมอย่างล้นหลาม

ปรากฏการณ์นี้ชวนให้เรากลับมาสำรวจเพื่อนร่วมเมืองสายพันธุ์ใกล้เคียงกันในพื้นที่หาดใหญ่ ฝูงลิงแสมบริเวณเขาคอหงส์และป่าหลังมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) คือภาพสะท้อนของความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสัตว์ป่าเขตเมืองที่มีบริบทแตกต่างออกไปอย่างสิ้นเชิง

จิตวิทยาความน่าเอ็นดูกับโลกความจริง

การที่เราเอาใจช่วยพันช์คุงหรือมองว่าพฤติกรรมกอดตุ๊กตาของมันช่างน่าสงสาร สามารถอธิบายได้ด้วยแนวคิด Anthropomorphism คือการให้ลักษณะความเป็นมนุษย์แก่สิ่งที่ไม่ใช่มนุษย์ มนุษย์มีแนวโน้มที่จะตีความพฤติกรรมสัตว์ผ่านกรอบอารมณ์ของตนเอง กลไกทางจิตวิทยานี้ช่วยกระตุ้นความเมตตาและเอาใจช่วย ทว่าในโลกของความเป็นจริง สัญชาตญาณสัตว์ป่าและระบบอุปถัมภ์ในฝูงลิงมีความซับซ้อนและรุนแรงตามธรรมชาติ การมองสัตว์ป่าผ่านฟิลเตอร์ความน่าสงสารแบบละครดราม่าเพียงอย่างเดียว อาจทำให้เราละเลยการทำความเข้าใจพฤติกรรมเชิงนิเวศวิทยาที่แท้จริงของพวกมัน

ความขัดแย้งบนพื้นที่ทับซ้อน

ในขณะที่พันช์คุงได้รับความรักจากผู้คนมากมาย แต่สำหรับหาดใหญ่ ฝูงลิงหลังมอและเขาคอหงส์ไม่ได้อยู่ในสถานะเซเลบที่น่าเอ็นดู พวกมันคือตัวแสดงหลักในสภาวะความขัดแย้งระหว่างมนุษย์และสัตว์ป่า การขยายตัวของเมืองรุกล้ำเข้าไปในแนวป่า ผนวกกับพฤติกรรมการให้อาหารด้วยความสงสารของคนในพื้นที่ ปัจจัยเหล่านี้ได้เปลี่ยนแปลงพฤติกรรมตามธรรมชาติของลิงแสม

ฝูงลิงเรียนรู้ที่จะพึ่งพามนุษย์แทนการหาอาหารในป่า นำไปสู่การบุกรุกหอพัก การรื้อค้นขยะ การแย่งชิงสิ่งของ และสร้างความเดือดร้อนให้แก่ชุมชนรอบข้าง การพยายามอยู่ร่วมกันบนพื้นที่ทับซ้อนนี้จึงเต็มไปด้วยความตึงเครียด

โภชนาการวิปริตและสัญชาตญาณที่สูญหาย

ภาพของพันช์คุงที่ได้รับการดูแลโภชนาการอย่างเหมาะสมในสวนสัตว์ ช่างสวนทางกับการปรับตัวของสัตว์ป่าเข้าสู่สังคมเมืองของลิงหาดใหญ่ การเข้าถึงขยะและเศษอาหารของมนุษย์ได้ง่ายทำให้พวกมันละทิ้งพฤติกรรมการหาผลไม้หรือแมลงในป่า อาหารที่มีน้ำตาลและไขมันสูงไม่เพียงทำให้ประชากรลิงเสี่ยงต่อโรคอ้วนและสุขภาพเสื่อมโทรม พลังงานส่วนเกินยังส่งผลโดยตรงต่อระดับความก้าวร้าว เมื่อสัญชาตญาณการเอาชีวิตรอดถูกบิดเบือนด้วย ‘อาหารขยะ’ และการสปอยล์จากมนุษย์ ฝูงลิงจึงพร้อมที่จะจู่โจมและแย่งชิงของกินจากมือผู้คนโดยปราศจากความหวาดกลัว

สถาปัตยกรรมป้องกันภัยในพื้นที่รอยต่อ

วิกฤตนี้ยังส่งผลกระทบอย่างหนักต่อวิถีชีวิตและการออกแบบที่อยู่อาศัย โดยเฉพาะที่พักอาจารย์ หอนักศึกษาหลังมอและชาวบ้านแถวคอหงส์ที่ต้องประยุกต์ใช้แนวคิด การออกแบบพื้นที่ป้องกันภัยมาใช้รับมือกับสัตว์ป่า การต้องคอยปิดหน้าต่างหอพักตลอดเวลาแม้ในวันที่อากาศร้อนอบอ้าว การติดตะแกรงเหล็กดัดที่แน่นหนา หรือแม้แต่การต้องเดินระแวดระวังตัวขณะถือถุงอาหาร สภาพแวดล้อมที่บังคับให้คนต้องอยู่ในโหมดป้องกันตัวตลอดเวลาสะท้อนให้เห็นถึงความล้มเหลวในการจัดสรรพื้นที่เมือง คุณภาพชีวิตของผู้คนกำลังถูกลดทอนลงจากการปล่อยปละละเลยปัญหาในโซนรอยต่อระหว่างเมืองกับป่า

ฟื้นฟูแหล่งอาหารด้วยผลไม้ริมทาง

ท่ามกลางวิกฤตความขัดแย้งนี้ การแก้ปัญหาที่ต้นเหตุเคยถูกจุดประกายขึ้นแล้วในพื้นที่เมื่อในอดีต ย้อนกลับไปปี 2563 เจ้าหน้าที่ทหารสถานีโทรคมนาคมทหารสื่อสาร เขาคอหงส์ ได้ร่วมกับกลุ่มจิตอาสาเดินป่าปลูกต้นไม้หาดใหญ่ในชื่อโครงการ “ผลไม้ริมทาง” กิจกรรมชวนเดินป่าระยะทางไปกลับ 7 กิโลเมตร บนยอดเขาคอหงส์ โดยเริ่มจากสถานีโทรคมนาคมทหารสื่อสารไปจนถึงช่อง 5 (สวนสาธารณะ) เพื่อร่วมกันปลูกไม้ดอกไม้ผลคนละ 1 ต้นตลอดเส้นทาง

แนวคิดการเพิ่มแหล่งอาหารตามธรรมชาติ หรือ Habitat Restoration การฟื้นฟูถิ่นอาศัยคือกุญแจสำคัญที่จะดึงฝูงลิงให้กลับคืนสู่ผืนป่า หากบนเขามีผลไม้ที่เพียงพอต่อการดำรงชีพ สัญชาตญาณการหาอาหารของพวกมันจะถูกฟื้นฟู การลงมาแย่งชิงถุงแกงหรือรอคอยอาหารขยะจากมนุษย์ก็จะลดลงตามไปด้วย โครงการลักษณะนี้จึงไม่ใช่แค่การปลูกต้นไม้ธรรมดา นับว่าเป็นการสร้างความมั่นคงทางอาหารให้กับสัตว์ป่า เพื่อคืนพื้นที่ปลอดภัยให้เมือง

การจัดการนิเวศวิทยาเมือง

การแก้ปัญหาลิงเขตเมืองไม่สามารถหยุดอยู่เพียงการตามไล่ต้อนหรือให้อาหารด้วยความเมตตา เมืองจำเป็นต้องนำแนวคิดการจัดการสัตว์ป่าในเมืองมาปรับใช้อย่างจริงจัง การสร้างแนวกันชนระหว่างป่ากับชุมชน การจัดการระบบขยะในพื้นที่รอยต่อให้มิดชิด การรื้อฟื้นโครงการปลูกแหล่งอาหารบนเขา และที่สำคัญคือการรณรงค์งดให้อาหารสัตว์ป่าอย่างเด็ดขาด สิ่งเหล่านี้คือนโยบายสาธารณะที่ต้องอาศัยความร่วมมือจากพลเมืองและองค์กรส่วนท้องถิ่น การจัดระเบียบความสัมพันธ์ระหว่างคนและสัตว์ป่าคือบททดสอบสำคัญในการสร้างสมดุลทางนิเวศวิทยาของเมืองหาดใหญ่ที่เข้าถึงธรรมชาติได้ง่ายๆ แค่เอื้อมมือ

อ้างอิง

– Epley N et al (2007) On seeing human a three-factor theory of anthropomorphism

– Francis R A & Chadwick M A (2012) Urban Ecosystems Understanding the Human Environment

– Luniak M (2004) Synurbanization adaptation of animal wildlife to urban development

– Newman O (1972) Defensible Space Crime Prevention Through Urban Design

– Soulsbury V N & White P C (2015) Human-wildlife interactions in urban areas

__

#HatyaiConnext #Curiocity

#พันช์คุง #ลิงเขาคอหงส์ #ลิงหลังมอ #สัตว์ป่าในเมือง #หาดใหญ่

Post Views: 1