Old Shop Sign Hunting รหัสความผูกพันของคนหาดใหญ่บนร่องรอยป้ายร้านเก๋า
หากการทำ Color Hunting คือการเดินลัดเลาะเพื่อตามหาสีสันที่ซ่อนอยู่ในมุมเมือง การออกเดินสำรวจถนนนิพัทธ์อุทิศและตรอกซอกซอยย่านตลาดกิมหยงเพื่อทำ Old Shop Sign Hunting หรือการตามล่าหาป้ายร้านเก่าแก่ ก็คือกระบวนการสืบค้นประวัติศาสตร์ผ่านสัญญะทางสายตา ร้านเก่าแก่ในหาดใหญ่จึงทำหน้าที่มากกว่าขายอาหารหรือสินค้า เพราะเป็นไทม์แคปซูล ที่บันทึกความรุ่งโรจน์ทางเศรษฐกิจ การหลอมรวมทางสังคม และเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของพื้นที่เอาไว้
OldSignHunting
กระบวนการทางโบราณคดีทัศนศิลป์จากการตามล่าป้ายร้านเก๋า เป็นเครื่องมือในการสืบเสาะประวัติศาสตร์การค้าและเศรษฐกิจของเมือง ป้ายไม้แกะสลักนูนต่ำ ป้ายปูนปั้น หรือป้ายที่ใช้วัสดุคงทนแข็งแรงที่ยังหลงเหลืออยู่ สะท้อนให้เห็นถึงยุคทองของการค้าที่มั่นคง นับตั้งแต่ยุคที่ดินแดนแห่งนี้ยังถูกเรียกว่าทุ่งหาดใหญ่ตามพงศาวดารปี พ.ศ. 2381 ก่อนจะก้าวกระโดดสู่การเป็นศูนย์กลางการค้าดีบุกและยางพารา ป้ายที่ประณีตเหล่านี้คือภาพสะท้อนของกลุ่มทุนและบรรพบุรุษพ่อค้าที่ตั้งใจมาลงหลักปักฐานเพื่อสร้างเมืองไม่ใช่เพียงแค่ใช้เป็นทางผ่าน
พหุวัฒนธรรมบนรอยจารึกตัวอักษร
ความหลากหลายทางวัฒนธรรมและเชื้อชาติของหาดใหญ่ถูกบอกเล่าผ่านภาษาบนแผ่นป้าย การปรากฏตัวของป้ายร้านที่มีมากกว่าหนึ่งภาษา ไม่ว่าจะเป็นภาษาไทย จีน อักษรยาวี หรืออังกฤษ บนหน้าจั่วเดียวกัน บ่งบอกถึงรากเหง้าของผู้บุกเบิกเมือง เช่น กลุ่มชาวจีนอพยพที่เข้ามาพร้อมกับการสร้างทางรถไฟสายใต้ ไปจนถึงการเติบโตในฐานะเมืองท่าและจุดเชื่อมต่อการค้าข้ามแดนกับมลายูและสิงคโปร์มานับศตวรรษ ป้ายเหล่านี้จึงเป็นพยานปากเอกที่ยืนยันว่าหาดใหญ่ถูกขับเคลื่อนและเติบโตขึ้นมาด้วยพลังของความหลากหลายทางวัฒนธรรม
เรขศิลป์และการเปลี่ยนผ่านของยุคสมัย
ในมุมมองของวิวัฒทางการสื่อสาร รูปแบบตัวอักษร สีสัน และวิธีการวาดหรือแกะสลักของป้ายร้านเก่า ๆ คือตัวแทนของเทคโนโลยีและเทรนด์ศิลปะในยุคนั้น ๆ การสังเกตป้ายในหาดใหญ่เราจึงมักเห็นการซ้อนทับของกาลเวลาในร้านเดียวกัน การมีป้ายหลายยุคซ้อนทับกัน เช่น ป้ายไม้ทาสีรุ่นแรกที่ซ่อนอยู่ด้านใน ป้ายปูนปั้นรุ่นต่อมา และป้ายไวนิลหน้าร้านในปัจจุบัน สะท้อนถึงสัญชาตญาณการเอาตัวรอด การเติบโต และการปรับตัวของชุมชนชาวหาดใหญ่เมื่อเมืองก้าวเข้าสู่ความทันสมัยและต้องฝ่าฟันความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจในแต่ละระลอก
ความต่อเนื่องของชีวิตเมืองและจิตวิญญาณหาดใหญ่
ทำไมคนหาดใหญ่ถึงผูกพันกับร้านเก่าแก่? จึงอาจตอบได้ว่าร้านเหล่านี้ทำหน้าที่เป็นพื้นที่ยึดเหนี่ยวในวันที่เมืองขยายตัวอย่างรวดเร็ว ความคุ้นเคยต่อร้านเดิม รสชาติเดิม และบรรยากาศเดิม คือการรักษาความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของสถานที่ การสังเกตป้ายร้านในย่านเก่าแก่ จึงไม่เพียงแต่ให้ความเพลิดเพลิน แต่ยังทำให้เราเข้าใจถึงอัตลักษณ์และเรื่องราวดั้งเดิมที่หล่อหลอมจิตวิญญาณของเมืองนี้ขึ้นมา
อ้างอิง
-ฐานข้อมูลท้องถิ่น ภาคใต้ สำนักทรัพยากรการเรียนรู้คุณหญิงหลงฯ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์: ประวัติอำเภอหาดใหญ่. 2563.
-หาดใหญ่วันนี้. กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม.
